Gmina Śmigiel

Dodano: 12 sierpnia 2019

Gmina Śmigiel

W położonym na południe od Kościana Śmiglu jest niewielka stacyjka kolei wąskotorowej, która nadal wozi pasażerów.

Zespół Śmigielskiej Kolei Wąskotorowej jest przykładem unikalnej już we współczesnym krajobrazie kolei wąskotorowej, która na początku XX wieku była powszechną formą kolejowego transportu lokalnego. Jest również jednym z nielicznych przykładów inżynierii, techniki i budownictwa tego okresu. Świadczy o tym zachowana niemal w całości infrastruktura, na którą składają się zabudowania stacyjne pochodzące z początku ubiegłego stulecia, urządzenia lokomotywowni z czasów uruchomienia kolejki oraz funkcjonujące do dziś torowisko.

Budowę śmigielskiej kolejki rozpoczęto w 1898 roku, a otwarta została 17 września 1900 roku. Ciekawostka jest, że od kilku lat obchodzone są tez jej urodziny. Jako pierwszy oddano do użytku odcinek od Starego Bojanowa do Krzywinia. Następnie uruchomiona została linia od Starego Bojanowa przez Śmigiel do Wielichowa, a później oddano do użytku odcinki: Wielichowo – Ujazd oraz Wielichowo – Rakoniewice. Szerokość torów kolejki wynosiła początkowo 1000 mm. W 1951 roku zmniejszono ją do 750 mm – stąd jej potoczna nazwa kolejka wąskotorowa. Dziś kolejka, która jest własnością Gminy Śmigiel, wyrusza w drogę okazjonalnie, a jej trasa ma 5 km i prowadzi przez malownicze okolice ze Śmigla do Starego Bojanowa. Zapraszamy na stronę internetową kolejki www.kolejka.smigiel.pl.

Kolejka ma duszę, ale dumą mieszkańców Śmigla jest również jego symbol – wiatraki. Nazwa miasta – jak się przypuszcza – pochodzi od śmig, czyli śmigieł wiatraków, lub od śmigaja, czyli młynarza. Jaka jest prawda, nikt tego nie wie. Pewne jest tylko to, że wiatraki stały się nieodłącznym elementem śmigielskiego krajobrazu. Przez wieki stały dumnie na wzniesieniach okalających miasto, stanowiąc źródło utrzymania dla wielu mieszkańców śmigielskiej ziemi. Śmigielskie koźlaki mają swoją legendę. Głosi ona, że w mieście było niegdyś 99 wiatraków i gdy kończono budowę setnego, jeden z pozostałych płonął w pożarze lub przewracał się od wiatru.

Wiatraki bezpowrotnie zaczęły znikać z pejzażu Śmigla na przełomie lat 60. i 70. Dziś dwa zabytkowe koźlaki, stojące na wzgórzu przy wjeździe do miasta od strony Poznania, przypominają o dawnych, śmigielskich tradycjach. Są chlubą i symbolem Śmigla. Wiatraki Pankracy i Serwacy na obecnym miejscu stanęły w 1980 roku. Przywieziono je z Bronikowa i Kluczewa, gdzie wcześniej pełniły swoją młynarską powinność. Oryginalnymi elementami obu są kozły, sztembry, wały, palczaste koła, niektóre belki, a także kamienie młyńskie. Najstarsze części koźlaka przywiezionego z Bronikowa pochodzą z początku XVIII wieku, na jednym z jego elementów – mącznicy – widnieje nazwisko właściciela młynarza Hoffmanna oraz data 1726.

Na wzniesieniu pod wiatrakami co roku odbywają się letnie festyny. Wówczas wiatraki zostają otwarte dla zwiedzających, a w ich wnętrzu, poza młynarskim wyposażeniem, można obejrzeć także wystawy malarstwa i rękodzieła.

W Śmiglu poza wiatrakami warto także odszukać miejsce, w którym przyszła na świat Barbara z Chłapowskich, generałowa Dąbrowska. Według niektórych teorii to właśnie o niej śpiewamy w naszym hymnie.

Na Ziemi Śmigielskiej przez wieki żyły społeczności różnych religii oraz narodowości: Polacy, Żydzi, Niemcy, katolicy, ewangelicy, arianie i starozakonni. Pozostały po nich ślady, m.in. cmentarz poewangelicki w Robaczynie, który założony został przez Carla Aleksandra Bojanowskiego i jego żonę Eleonor - właścicieli Starego Bojanowa, Robaczyna i Nietążkowa. Cmentarz początkowo pełnił role rodzinnej nekropoli, jednak w XIX wieku zaczęto na nim grzebać wszystkich mieszkańców okolicznych wsi. Ostatnie pochówki miały na nim miejsce w 1945 roku. Ostatnim właścicielem nekropolii była Ewangelicka Gmina Kościelna w Starym Bojanowie, a po jej rozwiązaniu cmentarz stał się własnością Skarbu Państwa.

Perełką Śmigla jest odrestaurowana w 2017 roku kaplica poewangelicka, która powstała pod koniec XIX wieku. Kaplica znajduje się na wzniesieniu, z którego widać staw, w którym arianie dokonywali chrztów dorosłych. Wokół kaplicy znajduje się cmentarz.

Pastorem parafii luterańskiej w Śmiglu był żyjący na przełomie XVII i XVIII wieku luterański teolog i apologeta, kronikarz i historyk ks. Martin Adelt.

W Śmiglu, w miejscu, gdzie kiedyś za murem chowano zmarłych wyznania mojżeszowego, dziś znajduje się żydowskie lapidarium, gdzie umieszczono kilkadziesiąt fragmentów płyt nagrobnych pochodzących ze śmigielskiego kirkutu, zniszczonego podczas II Wojny Światowej przez niemieckie władze okupacyjne. Dwie tablice nagrobne zachowane w całości oraz pięć, które udało się złożyć z fragmentów, zostały osadzone w murze, który niegdyś okalał żydowską nekropolię. Pozostałe kawałki macew ułożono pod murem.

Warte odwiedzenia są znajdujące się na terenie gminy Śmigiel kościoły katolickie. W Śmiglu można zobaczyć jedyny w powiecie szachulcowy kościół pw. św. Wita. Wewnątrz kościoła znajduje się cenny, wykonany w 1506 roku z lipowego drewna, późnogotycki tryptyk przedstawiający w środkowej części Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, a po bokach sceny z Bożego Narodzenia. Przypuszcza się, że niektóre z rzeźb pochodzą z warsztatów szkoły Wita Stwosza. Rozciągający się wokół cmentarz założono w czasie budowy kościoła.
W Bronikowie znajduje się drewniany kościół pw. św. Franciszka z Asyżu. Natomiast w Starym Białczu barokowy kościół pw. Wszystkich Świętych projektu włoskiego architekta Jana Catenazziego.

W gminie Śmigiel znajduje się także wiele dworów i pałaców, m.in. pałac w Starym Bojanowie, Spławiu, Starej Przysiece Drugiej, Morownicy, Czaczu, czy Parsku. Ciekawostką jest też fakt, że w Parsku przez rok mieszkał  ks. Aleksy Klawek, późniejszy profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, inicjator wydania Biblii Poznańskiej, o którym podczas pielgrzymki do Polski w 1997 roku św. Jan Paweł II mówił: Wielką rolę odegrali w moim życiu wielcy profesorowie, których miałem szczęście poznać i ludzie, którzy wielkością swego ducha wzbogacili mnie i nadal wzbogacają. Nie mogę się oprzeć potrzebie serca, aby niektórych z nich wymienić dzisiaj… Wspominam zmarłych. A do nich dołączają profesorowie Wydziału Teologicznego… ks. Aleksy Klawek.

W oddalonym o 5 km od Śmigla Bruszczewie pod ziemią drzemią resztki minionej cywilizacji. Archeolodzy odkryli tam pozostałości po osadzie obronnej pochodzącej z początków epoki brązu. Prowadzone badania określiły ich wiek na około 4,5 tysiąca lat. Odkopano tam fragmenty zabudowań, umocnień, elementy wyposażenia warsztatu metalurgicznego, a także wiele wytworów z krzemienia, kamienia, kości, rogu, drewna a także ceramiki. W Bruszczewie stoją tablice informujące o cennym znalezisku, a w poznańskim Muzeum Archeologicznym można obejrzeć bruszczewskie eksponaty.

W Śmiglu odbywa się jeden z największych w Wielkopolsce targów miejskich. W każdą środę swój towar prezentują sprzedawcy na prawie 550 stoiskach handlowych.

W Śmiglu skorzystać można także z szerokiego zaplecza rekreacyjno-sportowego, do którego należą stadion miejski, kompleks boisk sportowych „Orlik”, odkryty basen, korty tenisowe, siłownia napowietrzna, hipodrom, place zabaw, parki miejskie oraz tereny spacerowe pod wiatrakami. Kulturalną sferą życia zajmuje się natomiast Centrum Kultury w Śmiglu, w którym działa Miejska Biblioteka, zaś rekreacją i sportem – Ośrodek Kultury Fizycznej i Rekreacji w Śmiglu. Aby dowiedzieć się więcej na temat aktualnych ofert Centrum Kultury oraz Ośrodka Kultury Fizycznej i Rekreacji zapraszamy do odwiedzenia stron: www.ck-smigiel.pl oraz okfir.pl.

W mieście funkcjonuje całoroczne Szkolne Schronisko Młodzieżowe, z którego ofertą można zapoznać się na stronie internetowej www.schronisko.smigiel.pl